Warning: require(): Unable to allocate memory for pool. in /mnt/blpd_web/kmblpd/wp-includes/theme.php on line 1114

วิทยากรมืออาชีพ

องค์ความรู้ เรื่อง
วิทยากรมืออาชีพ
เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนประเด็นยุทธศาสตร์ :
พัฒนาคุณภาพชีวิตและเสริมสร้างเมืองให้น่าอยู่อย่างยั่งยืน
จัดทำโดย คณะทำงานกลุ่มย่อยหมวด 4 
ภายใต้คณะทำงานพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ(Working Team)
จังหวัดสมุทรปราการ

การเป็น “วิทยากรมืออาชีพ”
วิทยากรมีบทบาทที่สำคัญมากมาย หากทำได้คือ…มืออาชีพ”

การเป็นวิทยากรนั้นไม่ใช่เพียงแค่การบรรยายถ่ายทอดให้ความรู้ตามที่เราเข้าใจเท่านั้น แต่วิทยากรยังมีบทบาทที่สาคัญอีกมากมายที่จะทาให้ผู้ฟังหรือ ผู้เข้าสัมมนาเปลี่ยนแปลงเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของเรื่องหรือหลักสูตรนั้นๆ บทบาทและหน้าที่ที่สาคัญของวิทยากรมีดังนี้ 

  1. วิทยากรคือ…ผู้ที่ทำให้เกิดการเรียนรู้ (Instructor) บทบาทแรกของวิทยากรคือคำว่า “ทำให้เกิดการเรียนรู้” หมายความว่า วิทยากรจะต้องทำให้ผู้เข้าสัมมนามีความรู้ความเข้าใจในเรื่องหรือหลักสูตรที่วิทยากรถ่ายทอด จนสามารถเปลี่ยนแปลงทัศนคติและพฤติกรรมไปตามวัตถุประสงค์ของเรื่องหรือหลักสูตรนั้นๆ ดังนั้น บทบาทนี้วิทยากรจำเป็นต้องมีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องหรือหลักสูตรที่ถ่ายทอดนั้นๆ ได้อย่างถ่องแท้ในขั้น “รู้แจ้ง” หมายถึงรู้อย่างกระจ่างแจ้งชัดเจน สามารถตอบคำถามต่างๆ ได้ ( ระดับความรู้ มี 4 ระดับด้วยกันคือ “1. รู้จัก 2. รู้จำ 3. รู้จริง และ 4. รู้แจ้ง) หากวิทยากรมีความรู้ไม่มากพอ ก็ยากที่จะทาให้ผู้เข้าสัมมนาเกิดการเรียนรู้ได้ ดังนั้นการเป็นวิทยากร บทบาทแรก จะต้องหาความรู้เยอะๆ ในทุกๆ เรื่องโดยเฉพาะเรื่องที่จะต้องให้ผู้เข้ารับฟังการสัมมนาเกิดการเรียนรู้
  2. วิทยากรคือ…ผู้ฝึก (Trainer) บทบาทที่ 2 มีความสาคัญต่อการเป็นวิทยากรที่สมบูรณ์แบบอีกบทบาทหนึ่ง การเป็นผู้ฝึก ไม่ใช่เรื่องง่าย นอกจากต้องมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องหลักสูตรที่อบรมแล้ว วิทยากรจาเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับผู้เข้าสัมมนาด้วยว่ามีคุณสมบัติหรือพื้นความรู้เป็นอย่างไร การเป็นวิทยากรในบทบาทนี้ ส่วนใหญ่คือหลักสูตรหรือเรื่องที่เกี่ยวกับการอบรมเชิงฝึกปฏิบัติ เช่น หลักสูตร ศิลปการพูดสร้างแรงจูงใจ เทคนิคการเป็นพิธีกร หรือ วิทยากรมืออาชีพ ฯลฯ วิทยากรผู้อบรม ทำหน้าที่ในบทบาทนี้ ต้องอดทน ใจเย็น รอคอย ฝึกฝนจนผู้เข้าอบรม สัมมนาบรรลุผลเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการ เปรียบเสมือน โค้ช !!! ต้องรอบรู้ รู้ลึก รู้จริง และรู้กว้าง
  3. วิทยากรคือ…พี่เลี้ยง (Mentor) ในบทบาทนี้วิทยากรต้องทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงคอยให้คำปรึกษา ให้กำลังใจ แนะแนวทางต่างๆ เพื่อทำให้ผู้เข้าสัมมนา มีความรู้ ความเข้าใจ จุดประกายความคิด สามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ปฏิบัติตาม จนประสบผลสาเร็จตามเป้าหมายของการอบรม – สัมมนา ที่วางไว้ ในบทบาทพี่เลี้ยงของวิทยากรนี้ วิทยากรต้องมีมนุษย์สัมพันธ์ ยิ้มแย้มแจ่มใส อารมณ์ดี จึงจะสามารถทาบทบาทนี้ได้ดี
  4. วิทยากรคือ…ผู้สอน (Teacher) บทบาทนี้เป็นบทบาทที่สาคัญอีกบทบาทหนึ่งของวิทยากร การถ่ายทอดความรู้เพื่อทำให้ผู้เข้าสัมมนาเกิดความเข้าใจนั้น วิทยากรต้องทำหน้าที่เป็นครูผู้สอนด้วย การพูดด้วยเสียงที่ดังชัดเจน สอนด้วยการยกตัวอย่างประกอบ เปรียบเทียบ จะทำให้ผู้เข้าสัมมนา เปลี่ยนแปลงทัศนคติจนสามารถจุดประกายความคิดเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของเรื่องหรือหลักสูตรนั้นๆได้ การทำหน้าที่ของวิทยากรในบทบาทครูผู้สอน จะทำให้ผู้ฟังหรือผู้เข้าสัมมนา เชื่อและเปลี่ยนแปลงได้ในที่สุด ในบทบาทนี้วิทยากรจำเป็นต้องฝึกฝนอย่างมากในจิตวิญญาณของการเป็นครู 
  5. วิทยากรคือ…ผู้บรรยาย (Lecturer) ในบทบาทนี้เป็นอีกบทบาทหนึ่งของวิทยากร การบรรยายของวิทยากรนั้นเป็นบทบาทหลักเลยก็ว่าได้ แต่ที่สาคัญวิทยากรจะบรรยายอย่างไร ที่จะทำให้ผู้ฟังหรือผู้เข้าสัมมนา ไม่เบื่อ หรือหลับเสียก่อน บรรยายอย่างไร ที่จะทำให้สนุกสนานตื่นเต้น เรียงลาดับขั้นตอนได้อย่างชัดเจนเข้าใจง่าย และได้เนื้อหาสาระครบถ้วน บทบาทนี้ก็ต้องฝึกฝนอีกเช่นเดียวกันเป็นอย่างไร บ้างครับ วิทยากรในบทบาทต่างๆ จะเห็นได้ว่าวิทยากรมีความสำคัญวิทยากรเป็นมากกว่าที่เราคิดจริงๆ เชื่อเหลือเกินว่าหลายๆ ท่านคงได้ความรู้ในบทบาทต่างๆ ของวิทยากร สิ่งสำคัญไม่ว่าวิทยากรจะอยู่ในบทบาทไหน วิทยากรต้องมีใจรัก มีจิตวิญญาณ ที่จะเป็นผู้ให้เสียก่อน ก็จะทำหน้าที่ในบทบาทต่างๆได้ดี องค์กรหรือหน่วยงานใดมีวิทยากรที่ครบเครื่องทำได้ทุกบทบาทก็ถือว่าสำเร็จไปแล้วครึ่งหนึ่ง หรือท่านใดที่เป็นวิทยากรอยู่แล้ว ทำได้ทุกบทบาทก็ถือได้ว่าสุดยอดแล้ว แต่ถ้าท่านใดยังทำไม่ได้ทุกบทบาทหรือทำได้เพียงบางบทบาท ก็ฝึกฝนกันต่อไป ฝึกบ่อยๆ ก็จะเก่งและชำนาญ เป็น วิทยากรมืออาชีพ ได้ในที่สุด …
    การเป็นคนช่างสังเกต ช่างพูด ชอบการถ่ายทอดเนื้อหาสาระ จะต้องหมั่นสังเกตผู้ฟังว่า รู้สึกเช่นไร การเรียนรู้ภาษากาย มีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะจะทำให้เราสามารถรู้ได้ว่า ผู้ฟังตอบรับการพูดของวิทยากรได้มากน้อยแค่ไหน ดังนั้นคุณสมบัติข้อนี้คือต้องฝึกเป็นคนช่างสังเกต
  6. มีไหวพริบปฏิภาณ วิทยากรต้องมีความสามารถในการแก้ไขเหตุการณ์เฉพาะหน้าเก่ง คุณสมบัติข้อนี้ขาดไม่ได้ ใครไม่มีคุณสมบัติข้อนี้ฝึกฝนได้ เหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นบางครั้งเกินความคาดหมาย การมีไหวพริบปฏิภาณคิดไวทำไว แก้ไขเหตุการณ์เฉพาะหน้าได้ เป็นคุณสมบัติอีกข้อหนึ่งของวิทยากรที่ต้องฝึกฝน
  7. มีความเชื่อมั่นในตนเอง วิทยากรเป็นยิ่งกว่าผู้นำ เนื่องจากผู้นำสามารถนำคนอื่นได้ แต่ผู้นำอาจจะไม่ใช่วิทยากรที่ดี แต่ผู้นำมีความเชื่อมั่น ดังนั้น วิทยากรจึงต้องมีความเชื่อมั่นมากกว่า หากไม่มีความเชื่อมั่น ไม่มีความมั่นใจในเรื่องที่บรรยายในเรื่องที่ถ่ายทอด แล้วใครจะเชื่อ ความเชื่อมั่นจะแสดงออกมาทางน้ำเสียง สีหน้า แววตา ข้อมูล คำพูด ท่าทาง บุคลิกภาพ การพูดที่มีหลักการ การพูดที่มีน้ำเสียงทรงพลังช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นให้เกิดขึ้นได้ ความเชื่อมั่นในตนเองเป็นคุณสมบัติอีกข้อหนึ่งที่ควรมีการฝึกฝน
  8. มีการวางแผนที่ดี นักพูดที่ดีหรือวิทยากรที่ดีต้องมีคุณสมบัติเรื่องการวางแผน การวางแผนการพูดให้ไปตามลาดับขั้นตอน ถือเป็นเรื่องสำคัญสำหรับการถ่ายทอด เพราะจะทำให้ผู้ฟังเข้าใจเรื่องที่ได้รับการถ่ายทอดอย่างกระจ่างแจ้งชัดเจน การขาดการวางแผน จะทำให้การพูด วกไปวนมา กระโดดไปกระโดดมาเหมือนกระรอกกระแตตามต้นไม้ ทำให้เกิดการล้มเหลวในการพูด ไม่ประสบความสำเร็จในการเป็นวิทยากร ดังนั้นการวางแผนเป็นคุณสมบัติอีกข้อหนึ่งที่ควรมีการฝึกฝน
  9. มีความจริงใจตั้งใจให้ความรู้ คุณสมบัติข้อนี้เป็นคุณสมบัติพื้นฐานของการเป็นวิทยากรมืออาชีพ ความจริงใจตั้งใจมากน้อยแค่ไหนสัมผัสได้ไม่ยาก ระหว่างวิทยากรกับผู้ฟังการสัมมนา หากมีความจริงใจและตั้งใจจริง
  10. มีลีลาแบบฉบับเป็นของตัวเอง เวลาทาอาหารอาจจะได้ยินพ่อครัวพูดคาว่า “สูตรใครก็สูตรใครซิ” ซึ่งมีความหมายชัดเจน ในตัวอยู่แล้ว ลีลาแบบฉบับของนักพูด หรือวิทยากรที่เป็นตัวของตัวเองจะทาให้ ผู้ฟังจาได้แม่นยา โดดเด่น เป็นเอกลักษณ์ ดังนั้น วิทยากรต้องหาลีลาที่เป็นแบบฉบับของตัวเอง
  11. ทำให้ผู้เข้าสัมมนามีส่วนร่วมในการบรรยาย การพูดคือการสื่อสารระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง แต่การบรรยายคือการพูดสื่อสารระหว่างวิทยากรกับผู้เข้าสัมมนา หากวิทยากรพูดไป ผู้ฟังก็เงียบ นานเข้าบรรยากาศก็จะกร่อยสุดท้ายคนก็จะหายหมดทั้งห้อง ดังนั้นการสร้างบรรยากาศให้ผู้ฟังหรือ ผู้เข้าสัมมนามีส่วนร่วม เป็นคุณสมบัติข้อสำคัญที่ต้องฝึกฝนอย่างหนัก เพราะการทำให้ผู้เข้าสัมมนามีส่วนร่วมเป็นจุดแจ้งเกิดของวิทยากรมืออาชีพ
  12. บุคลิกภาพการแต่งกายโดดเด่น ดูดีมีสง่า วางตัวเหมาะสมเป็นวิทยากร การแต่งกายที่เหมาะสม บุคลิกภาพดูดี โดดเด่น เป็นที่เคารพเลื่อมใสต่อผู้พบเห็นไม่ว่าจะเป็นบนเวทีหรืออยู่ข้างล่างเวที นับว่ามีความสำคัญอย่างยิ่ง ดังนั้นวิทยากรก็ต้องฝึกฝนเช่นกัน

               กล่าวโดยสรุป การเป็นวิทยากรมืออาชีพนั้นต้องมีคุณสมบัติครบถ้วนทั้ง 12 ประการหรือไม่ ครบหรือไม่ครบผู้ที่ต้องการจะเป็นวิทยากรมืออาชีพไม่ควรจะต้องไปกังวล มากนัก เพราะทุกสิ่งทุกอย่างฝึกฝนได้ ขอเพียงมีความตั้งใจ และมองเห็นคุณค่าในสิ่งที่ลงมือทำ ลงมือปฏิบัติ ขยันหมั่นเพียรหมั่นฝึกฝน ก็จะประสบความสำเร็จเป็นวิทยากรมืออาชีพได้อย่างไม่ยากเย็นเลย  

This entry was posted in วิทยากรมืออาชีพ. Bookmark the permalink.
Warning: require(): Unable to allocate memory for pool. in /mnt/blpd_web/kmblpd/wp-includes/comment-template.php on line 913

ใส่ความเห็น